Renoveren begint met een goed plan.Gids en planner, geen aannemer: zo werken we
Een renovatie is een ingrijpende energetische renovatie (IER) als je minstens de opwekkers voor verwarming of koeling volledig vervangt én minstens 75% van de buitenschil van het beschermd volume isoleert. Dat kan enkel bij een verbouwing met een omgevingsvergunning (of melding) en een verplichte architect. Dan gelden strengere EPB-eisen: voor aanvragen vanaf 2025 onder meer een E-peil van maximaal E60 voor een wooneenheid.
Laatste inhoudelijke controle: 9 oktober 2026
De Vlaamse energieregelgeving deelt verbouwingen in volgens de aard van de werken. Een gewone renovatie moet aan een paar eisen voldoen voor de onderdelen die je vernieuwt. Een ingrijpende energetische renovatie wordt beoordeeld als geheel, met een E-peil zoals bij nieuwbouw. Dat is de bedoeling: Vlaanderen wil bouwheren zo aanzetten tot totaalrenovaties die de schil en de meest doorslaggevende verbruiker, de opwekker voor verwarming of koeling, samen aanpakken.
Een renovatie is een IER als aan twee voorwaarden voldaan is:
Het beschermd volume zijn alle ruimten die thermisch afgeschermd zijn van de buitenomgeving, de grond en aangrenzende ruimten die er niet bij horen. Een slaapkamer zonder radiator hoort er ook bij.
Een IER kan enkel voorkomen bij EPB-plichtige projecten: verbouwingen waarvoor een omgevingsvergunning (of melding) nodig is én waarvoor de medewerking van een architect verplicht is. Doe je ingrijpende werken zonder bouwaanvraag of zonder architect, dan is het geen IER en heb je geen recht op de financiële voordelen die eraan gekoppeld zijn. Of je project vergunningsplichtig is, lees je bij vergunning en meldingsplicht bij een verbouwing; of je een architect nodig hebt, bij architect bij een renovatie.
De beoordeling gebeurt per EPB-eenheid. Bij de renovatie van een appartementsgebouw kan het ene appartement een IER ondergaan en het andere een gewone renovatie.
De 75% is een verhouding: de geïsoleerde schildelen (de teller) tegenover alle schildelen die grenzen aan de buitenomgeving (de noemer). Wat in welke groep valt, bepaalt of je de grens haalt. Volgens de EPB-pedia van de Vlaamse overheid:
| Schildeel | Telt mee als |
|---|---|
| Nageïsoleerde muren, vloeren en daken in contact met de buitenomgeving | Geïsoleerd |
| Muren die je langs binnen isoleert | Geïsoleerd |
| Vensters en deuren die je vervangt, of glas dat je vervangt in een bestaand profiel | Geïsoleerd |
| Een nageïsoleerde wachtgevel waartegen niet gebouwd is | Geïsoleerd |
| Een eerder geïsoleerd dak dat een extra isolatielaag krijgt | Geïsoleerd |
| Bestaande schildelen die je niet naisoleert, ook als er al wat isolatie in zit | Enkel in het totaal |
| Een spouw die je navult terwijl ze te smal is voor voldoende isolatie (bijvoorbeeld 50 mm) | Enkel in het totaal |
| Een zoldervloer naar een onverwarmde zolder, een vloer op volle grond, een vloer boven een kelder of kruipruimte, schildelen naar een aangrenzende verwarmde ruimte of een andere EPB-eenheid | Telt niet mee |
Twee gevolgen zijn goed om te weten voor je plant. Isoleer je de zoldervloer in plaats van het dak, dan telt die vloer niet mee, en het hellende dak erboven ook niet, omdat het dan geen deel meer is van het verliesoppervlak. Ook een vloer op volle grond of boven een kelder telt niet mee voor de 75%.
Bij de meeste bestaande woningen gaat het om de opwekker voor verwarming of koeling. Een bestaande boiler, zonneboiler, zonnepanelen of radiatoren hoef je niet mee te vervangen, en je mag ze meenemen in de berekening van het E-peil. Vervang je enkel de boiler en hou je de verwarmingsketel, dan is het geen IER maar een gewone renovatie.
| Situatie | Aard van de werken |
|---|---|
| De bestaande ketel blijft op dezelfde plaats | Renovatie |
| De bestaande ketel wordt verplaatst binnen dezelfde eenheid | Renovatie |
| De bestaande ketel blijft en er komt een nieuwe opwekker bij | Renovatie |
| Van twee ketels wordt er maar één vervangen | Renovatie |
| De opwekker wordt vervangen, een deel van de leidingen of radiatoren blijft | IER |
| Er was enkel een open haard of een lokale houtkachel, die blijft, en er komt een nieuwe opwekker bij | IER |
| Er was geen verwarmingsinstallatie en er wordt er een geplaatst | IER |
In twee gevallen kan je bij het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) vragen om een gewone renovatie toch als IER te beschouwen:
Je kan niet van beide voorwaarden tegelijk afwijken. De aanvraag bevat onder meer de bouwplannen, de omgevingsvergunning, de EPB-file en de factuur van de eerdere isolatie of opwekker.
Welke eisen gelden, hangt af van de datum van je bouwaanvraag (of melding) en van de bestemming van het gebouw. Voor een woning met een aanvraag vanaf 1 januari 2025 geeft de EPB-pedia dit overzicht:
| Eis | Ingrijpende energetische renovatie | Gewone renovatie |
|---|---|---|
| Isolatie | Maximale U-waarden voor nieuwe en nageïsoleerde delen | Maximale U-waarden voor nieuwe en nageïsoleerde delen |
| Energieprestatie | E-peil van maximaal E60 per wooneenheid | Geen E-peil |
| Installaties | Installatierendement van minstens 130% bij centrale verwarming met water | Minimale eisen voor nieuwe, vernieuwde of vervangen installaties |
| Ventilatie | Minimale ventilatievoorzieningen | Bij vervanging van vensters en voor nieuwe ruimten |
| Hernieuwbare energie | Minstens 20 kWh/m² per jaar | Geen eis vermeld |
De eis van 130% installatierendement heeft een concreet gevolg: volgens de EPB-pedia moet je bij een ketel dus minstens een warmtepomp bijplaatsen. Wie een IER plant, kiest de verwarming dus best samen met de isolatie, en niet achteraf.
Voor elke verbouwing met bouwaanvraag of melding en architect volg je het EPB-proces. Bij een IER levert dat aan het einde een EPC Bouw met je E-peil op.
Dat doe je als bouwheer voor de start van de werken. Het kan je ontwerpende architect zijn, maar ook een andere architect of ingenieur. Bij een bouwaanvraag stel je ook een ventilatieverslaggever aan; dat mag dezelfde persoon zijn.
Voor de werken starten, maakt de verslaggever een voorafberekening om na te gaan of je project aan de eisen zal voldoen, en dient hij de startverklaring in bij het VEKA.
Alles wat de isolatie, de energieprestatie en het binnenklimaat beïnvloedt, wordt bijgehouden. Je mag nog van materiaal of installatie veranderen, maar dreigt een keuze de eisen te missen, dan moet de architect dat melden.
Na de werken stelt de verslaggever de EPB-aangifte op, op basis van vaststellingen, lastenboeken en facturen. Bij een (ingrijpende energetische) renovatie moet die uiterlijk 5 jaar na de goedkeuringsdatum van de vergunning of na de meldingsdatum ingediend zijn, ook als de werken dan nog niet af zijn.
Bij een IER bezorgt de verslaggever je een EPC Bouw met het behaalde E-peil. Dat EPC is tien jaar geldig.
Als aangifteplichtige riskeer je een boete als de startverklaring of de EPB-aangifte niet (tijdig) ingediend wordt, of als niet voldaan is aan een EPB-eis, zoals het maximale E-peil. Hoe groter de overtreding, hoe hoger de boete. Ook de verslaggever kan een boete krijgen als de aangifte niet overeenstemt met wat er gebouwd is.
Vlaanderen.be noemt Mijn VerbouwPremie voor isolatie, beglazing, een warmtepomp, een warmtepompboiler en een zonneboiler. Sinds 1 maart 2026 krijgen eigenaar-bewoners uit inkomenscategorie 1 en 2 enkel nog een premie voor een warmtepomp of warmtepompboiler; voor categorie 3 en 4 veranderde er niets. Lees meer over Mijn VerbouwPremie en het overzicht van renovatiepremies. Eigenaar-bewoners uit inkomenscategorie 2, 3 en 4 kunnen met Mijn VerbouwLening tot 60.000 euro lenen, aan te vragen voor de start van de werken; vergelijk ook met een renovatielening. De EPC-labelpremie wordt afgeschaft en kan vanaf 1 juli 2026 enkel nog met een goedgekeurde activatie bij Fluvius van uiterlijk 31 december 2024.
Zonr noemt voor een IER naar EPC-label A, met dak-, gevel- en vloerisolatie, nieuwe ramen, een warmtepomp en een ventilatiesysteem, een richtprijs van 50.000 tot 120.000 euro. Zonr vermeldt niet of de btw inbegrepen is en noemt zijn prijzen richtgevend: werkelijke prijzen variëren per regio, uitvoerder en jaar. Een eigen raming maak je met de budgetplanner.
Een raming maak je in de budgetplanner, de volgorde van je werken in de renovatievolgorde-planner, en offertes leg je naast elkaar in de offertevergelijker. Wat je daar bewaart, komt samen in je Renovatieplan, in je eigen browser.
Wat kost jouw renovatie?
Kies woningtype, oppervlakte en omvang en zie meteen een prijsvork met de aannames erbij.
Bereken je renovatiekosten
